تاریخچه­ ی موزۀ کلیسای وانک

قدمت موزه­ ی کلیسای وانک، البته نه در شکل و وسعت کنونی آن، به صد سال پیش؛ یعنی، سال­ های 1905-1906 میلادی باز می­گردد. در این تاریخ به کوشش و یاری طاطاووس هونانیان، فرزند هاروتون هونانیان، نویسنده­ ی کتاب تاریخ جلفای اصفهان، اتاق­ هایی در ضلع شمالی حیاط کلیسای وانک برای نگهداری و نمایش کتاب­ ها، نسخه­ های خطی و اشیای تاریخی ساخته شدند، که تا سال 1930 میلادی به منزله­ ی موزه و کتابخانه مورد استفاده قرار می گرفتند.

بین سال­ های 1930-1933 میلادی سرکیس خاچاطوریان، نقاش و هنرمند معروف ارمنی، که تحصیل کرده­ ی اروپا بود، به دعوت حکومت وقت از اروپا به ایران آمد. سفر وی به منظور مرمت و کپی برداری از نقاشی­ های بناهای دوران صفوی بود. خاچاطوریان پس از اتمام کار خود در اصفهان نمونه­ هایی را که تهیه کرده بود در تهران، پاریس، قاهره، لندن، نیویورک و سایر شهرها به نمایش گذاشت و به این ترتیب هنرشناسان غرب را با هنر نقاشی و معماری زیبای مکتب اصفهان آشنا ساخت. وی در مدت سکونت خود در جلفا نقش بسیار مهمی در پیشرفت و شکوفایی فرهنگ ارمنیان جلفا ایفا کرد. از جمله­ی فعالیت­ های او می توان به برگزاری کلاس­ های نقاشی و پیشنهاد تأسیس موزه­ ی کلیسای وانک و همکاری در بنیان گذاری این موزه اشاره کرد. کل مطلب »

 

بخش­های مختلف موزه­ ی کلیسای وانک

کتاب­ ها و نسخه­ های خطی

از جمله آثار بسیار نفیس موزه مجموعه ­ی نسخه­ های خطی آن است که حدود 40 جلد کتاب خطی را شامل می­ شود. تعدادی از این آثار تورات، انجیل مقدس و کتاب­ های مذهبی است. این مجموعه­ ی با ارزش در دو غرفه­ ی زیر به نمایش گذاشته شده­ اند:

الف) غرفه­ ی نسخه­ های متعلق به جلفای اصفهان.

ب) غرفه­ ی نسخه­ های مربوط به کتاب­ هایی که در کلیساهای ارمنستان غربی (شرق ترکیه کنونی) نوشته شده­ اند و امروزه از اکثر آنها اثری بر جای نمانده است. ادامه مطلب »

مجموعه آثار فلزی

مجموعه آثار فلزی این موزه مشتمل بر زیورآلات طلا و نقره، کمربند، قلاب شنل، سینی، انواع جبعه­ی صلیب، عودسوز، ظرف روغن مقدس و... است که به شیوه ­های مختلفی مانند مشبک کاری، ریخته­ گری، ملیله کاری و قلمزنی ساخته و با سنگ­ های رنگارنگ قیمتی و نیمه قیمتی تزیین شده ­اند. بخش عمده ­ی این آثار مربوط به اشیای مورد استفاده در مراسم مذهبی کلیسا هستند. ادامه مطلب »

ظروف چینی و سفالی

غرفه­ ی بزرگی در موزه­ ی کلیسای وانک به ظرف چینی و سفال اختصاص داده شده. این ظروف از نظر نقش­ ها و موضوعات تزیینی تنوع فراوانی دارند و آنها را می­ توان به سه گروه تقسیم کرد: 1) ظروفی که نقش­ های تزیینی آنها ملهم از موضوعات تزیینی چینی است؛ 2) ظروفی که موضوعات تزیینی آنها ترکیبی از هنر ایرانی و چینی است؛ 3) ظروفی که نقش­ های تزیینی آنها صرفاً شامل موضوعات و سبک­ های اروپایی است. در این مجموعه ظروفی دیده می­ شوند که دارای جملات یا حروف اختصاری ارمنی هستند.  ادامه مطلب »

فرمان ها

حدود 170 برگ فرمان در کلیسای وانک موجود است که 22 برگ آن در موزه به نمایش گذاشته شده. این فرمان­ ها متعلق به سده­ های هفدهم تا نوزدهم میلادی و موضوع اکثر آنها درباره ­ی مهاجرت ارمنیان، دادن امتیازات تجاری و مذهبی به ارمنیان جلفا و چگونگی گرفتن مالیات از اهالی و تجار جلفایی است.

قدیمی ­ترین فرمان به تاریخ 1564 یلادب (972 قمری) مربوط می­ شود و متعلق به شاه طهماسب صفوی است. این فرمان نشان می­ دهد ارمنیان قبل از مهاجرت به جلفا ارتباط فرهنگی و تجاری نزدیکی با شاهان صفوی داشتند. ادامه مطلب »

غرفۀ یپرم خان

این غرفه شامل وسایل شخصی، عکس­ ها و مکاتبات شخصی یپرم خان ارمنی از سرداران انقلاب مشروطیت است که نقشی مهم در پیروزی این انقلاب داشت. اشیای این غرفه در1974 میلادی به موزه اهدا شده­ اند. ادامه مطلب »

تابلوهای گچ­بری و نقاشی

نمونه­ هایی از تابلوهای گچ­بری به جا مانده از کاخ ­های صفوی از دیگر اشیاء گران­ بهای این موزه­ اند که حتی در موزه­ ی ایران هم کمتر اثری از آنها می­ توان یافت.

تابلوهای نقاشی موزه نیز مجموعه­ ای ارزنده از آثار هنری نقاشان اروپایی و ارمنی هستند. این تابلوها که بر روی کرباس، پوست، چرم، فلز و شیشه کشیده شده­ اند، اکثراً موضوعاتی مذهبی دارند، مانند تولد مسیح، رویدادهای زندگی او و حواریون، تمثال مریم مقدس و... در کنار این تابلوها تصاویری نیز از رجال ایرانی و چهره­ های معروف ارمنی با لباس­ های مخصوص ارمنیان جلفا دیده می­ شود. ادامه مطلب »

منسوجات

دست بافته ها و رودوزی های سنتی- این منسوجات را می­ توان به سه گروه الف) لباس­ های مذهبی روحانیان ارمنی؛ ب) قطعات پارچه­ ای مورد استفاده در مراسم کلیسا و ج) نمونه­ هایی از پوشاک سنتی ارمنیان جلفا تقسیم کرد.

به جرأت می ­توان گفت نظیر این اشیاء، که از افتخارات هنرهای تزینی خاص ارمنیان به شمار می ­روند، درهیچ یک از موزه­ های ایران یافت نمی­ شوند. لباس ­های روحانیان با انواع پارچه­ های زری و ترمه با دوخت­ های سنتی، که متأسفانه اکثر آنها امروزه منسوخ شده­ اند، چشم بازدیدکنندگان را خیره می ­سازند.  ادامه مطلب »

آثار چوبی

این بخش شامل انواع ساعت، مبلمان، شمعدان، جعبه، صلیب، تابلوهای منبت کاری و... است که برجسته­ ترین این آثار سازها هستند. این بخش توجه اکثر افرادی را که با موسیقی آشنایی دارند به خود جلب می­ کند. تار ساخت یحیی خان (هُوهاننِس آبکاریان)، تارساز معروف جلفا، تار ساخت مِلکُن خان جلفایی و چوگور متعلق به مانوک مانوکیان در این بخش قرار دارند.  ادامه مطلب »

غرفه ی صنعت چاپ

با مشاهده ­ی این بخش از موزه تا حدودی با تاریخچه­ ی صنعت چاپ در جلفا آشنا می­ شویم. نخستین کتاب­ هایی که در ایران به چاپ رسید به کوشش و همت جلفایی ­ها بود. اولین چاپخانه­ ی ایران را پیشوای مذهبی کلیسای وانک، خاچاطور وارتاپد گِساراتسی و شاگردان وی در کلیسای وانک دایر کردند. آنان خود ماشین، کاغذ و مرکب چاپ حروف را طراحی کردند و ساختند و در 1638 میلادی (1017 شمسی) نخستین کتاب خود را با مضمون و شرح حال پدران روحانی به نام «ساقموس» (زبور داوود) در 572 صفحه به چاپ رساندند. ادامه مطلب »

غرفه ی نژادکشی ارمنیان

مجموعه ­ی این بخش شامل اسناد، کپی تلگراف­ های مقامات دولتی و کتاب­ های منتشر شده درباره­ی نژادکشی ارمنیان به زبان­ های مختلف، نمونه ­هایی از مکاتبات سلاطین عثمانی، نقشه­ ی پراکندگی کشتار ارمنیان در شهرهای ارمنستان غربی، تصاویر ویدیویی نژادکشی وحشیانه­ ی ترک­ های عثمانی و تظاهرات گسترده ­ی مردمی روز 24 آوریل در شهرهای ارمنی­ نشین ایران است. این غرفه در سال 2001 میلادی با کوشش و همکاری شورای خلیفه­ گری اصفهان و مؤسسه­ی ترجمه و تحقیق «هور» در تهران تأسیس شده است. ادامه مطلب »

غرفه ی جمهوری ارمنستان

ارمنستان پیش از آنکه بخشی از اتحاد جماهیر شوروی سابق شود بین سال ­های 1918 ـ 1920 میلادی به استقلال رسید. نمونه­ هایی از مدارک رسمی دولتی، که در این تاریخ مورد استفاده بوده­ اند، در این غرفه به نمایش گذاشته شده است از جمله گذرنامه­ ها، تمبرها، اسکناس ­ها، سکه­ ها و اوراق مربوط به کمک مالی ارمنیان جلفا به دولت تازه تأسیس ارمنستان در آن تاریخ. این غرفه در سال 1975 میلادی افتتاح شده و مهم­ترین بخش آن بخش وسایل شخصی ایشخان هوسپ آرقوتیان، سفیر ارمنستان در ایران، است که شامل وسایل شخصی وی مانند عکس، عصا، انگشتر، اوراق شخصی و... می­ شود. ادامه مطلب »

 
Persian Armenian

گزارش تصویری

گالری فیلم